NIESZAWA
NR 50 - 29 GRUDNIA 2000
Wydawca: KROKUS sp. z o. o. oraz Zespół Rybiego Oka
Numery Archiwalne
Numer Aktualny
Rybie Oko
Forum Dyskusyjne

 

 


Światowy Fundusz Ochrony Przyrody
(WWF) w sprawie Wisły.

      
1. Stanowisko WWF odnośnie planu budowy stopnia wodnego w Nieszawie
2. Streszczenie ekspertyzy WWF
3. Stanowisko Unii Europejskiej w sprawie planowanej zapory Ciechocinek-Nieszawa

Warszawa , 11 września 2000r.

   WWF - Światowy Fundusz Na Rzecz Przyrody (World Wildnature Found) zwraca się z apelem do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej o odrzucenie stanowiska Rządu w sprawie budowy kolejnego stopnia na Wiśle pomiędzy Nieszawą a Ciechocinkiem i powstrzymanie tej inwestycji.
Stanowisko Rządu całkowicie ignoruje liczne krytyczne uwagi merytoryczne zgłoszone wobec budowy tamy przez organizacje pozarządowe. Pomija również wnioski zawarte w przygotowanej na zlecenie WWF ekspertyzie pt. "Wstępna ocena rozwiązań zabezpieczenia stopnia we Włocławku proponowanych przez Hydroprojekt Warszawa Sp. z o.o. w aspekcie potencjalnych rozwiązań alternatywnych" (Załącznik nr 1 - Streszczenie ekspertyzy).
Najważniejsze z nich to:
   a) Rozwiązanie problemu zapory we Włocławku, zaproponowane przez HYDROPROJEKT, odsuwa w czasie, lecz nie eliminuje zagrożenia katastrofą istniejącego stopnia.
   b) Zapora w Nieszawie-Ciechocinku niektórych problemów Włocławka nie rozwiązuje wcale, inne odsuwa w czasie, albo przesuwa je 30 km w dół rzeki:
1.1 erozja dna Wisły z pewnością nastąpi poniżej Nieszawy, jak wystąpiła poniżej Włocławka,
1.2 kilkadziesiąt tysięcy ton toksycznych osadów zgromadzonych w Zbiorniku Włocławskim nadal zagrażać będzie Wiśle i Zatoce Gdańskiej, więc trzeba będzie je zutylizować,
1.3 ryzykopowodzi zatorowych zwielokrotnione po wybudowaniu zapory we Włocławku pozostanie;
1.4 zbiornik Włocławski w wyniku odkładania się osadów i rumowiska, będzie się ciągle wypłycać i w końcu przestanie istnieć.
   c) Przedstawiony w materiałach HYDROPROJEKTU rachunek ekonomiczny jest wadliwy. Żadne z przeprowadzonych analiz nie stosują się w sposób zadawalający do standardowych zasad oceny inwestycji. Analizy obarczone są poważnymi błędami metodologicznymi, przyjęto wątpliwe lub wręcz błędne założenia, autorzy mylą efektywność ekonomiczną z wykonalnością finansową. Stwarza to realne zagrożenie znacznie zwiększonego udziału skarbu państwa.
   d) Tryb pracy elektrowni wodnej we Włocławku (praca szczytowo-interwencyjna) pogarsza bezpieczeństwo całego obiektu hydrotechnicznego. Zmiana sposobu pracy elektrowni mogłaby ograniczyć ryzyko awarii i wydłużyć czas potrzebny na realizację zabezpieczenia stopnia we Włocławku.
   e) Wnioski z 30-letniego funkcjonowania Zbiornika Włocławskiego wskazują, że spodziewane korzyści ekonomiczne nigdy nie wystąpiły i nie należy oczekiwać ożywienia regionu także w przypadku Nieszawy.
   Forsowanie budowy tamy, będącej rozwiązaniem sprzecznym z konstytucyjną zasadą zrównoważonego rozwoju oraz licznymi międzynarodowymi zobowiązaniami Polski i dyrektywami Unii Europejskiej może w konsekwencji doprowadzić do przedłużenia okresu przedakcesyjnego i opóźnienia momentu przyjęcia naszego kraju do Unii.
Planowana budowa zapory Ciechocinek - Nieszawa stoi w sprzeczności z następującymi międzynarodowymi zobowiązania Polski i dyrektywami unijnymi:

  • Konwencja Ramsar
  • Konwencja Berneńska (Anex 2)
  • Dyrektywa Siedliskowa (92/43/EEC)
  • Dyrektywa Ptasia (79/409/EEC)
  • Dyrektywa o Dostępie do Informacji o Środowisku (90/313/EEC)
  • Dyrektywa o Ocenach Oddziaływania na Środowisko (85/337/EEC)

   Całkowicie zignorowano również fakt, iż na budowę zapory Polska nie uzyska wsparcia z żadnego przedakcesyjnego funduszu Unii Europejskiej, natomiast proekologiczne rozwiązania alternatywne mogłyby takie wsparcie uzyskać (takie wnioski wypływają z dyskusji na forum Komisji ds. Środowiska, Zdrowia Publicznego i Ochrony Konsumenckiej w Parlamencie Europejskim (Załącznik nr 2).
WWF wyraża również dezaprobatę wobec sposobu podejmowania decyzji o budowie tamy. Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów powołał w marcu br. zespół ekspertów, który miał bezstronnie zbadać wszystkie opcje zabezpieczenia stopnia we Włocławku. Tymczasem z inicjatywy Ministra Środowiska w skład zespołu weszli w większości zdeklarowani zwolennicy budowy zapory w Nieszawie-Ciechocinku. Apel WWF o poszerzenie składu komisji o ekspertów krajowych i międzynarodowych organizacji ekologicznych pozostał bez odpowiedzi. Opinia zespołu ekspertów konstruowanego w taki sposób i mającego w swoim składzie m in.. byłego dyrektora Departamentu Gospodarki Wodnej, pracownika Hydroprojektu Warszawa czy konsultanta Konsorcjum Budowy Stopnia Wodnego Nieszawa - Ciechocinek nie może być określona mianem "niezależnej".
Wątpliwości budzą również przyjęte przez zespół metodyka i kryteria oceny poszczególnych rozwiązań. Wbrew wcześniejszym deklaracjom Ministra Środowiska dokonano wyboru rozwiązania przed dokładnym zbadaniem wszystkich opcji alternatywnych. Reasumując - skład zespołu i przyjęty tryb oceny poszczególnych wariantów praktycznie przesądziły z góry o wynikach prac zespołu.
Odmowa zapoznania opinii publicznej z pełnym stanowiskiem zespołu oraz manipulowanie informacją na temat jego rekomendacji (przekazanie do publicznej wiadomości tylko wybranych wniosków, zbieżnych z wcześniejszym stanowiskiem Ministra Środowiska; nie poinformowanie, że aż 6 spośród 14 członków komisji było przeciw zaporze) również budzi nasz sprzeciw.
Sprzeczne oceny zagrożenia zapory we Włocławku w połączeniu z niepodjęciem radykalnych kroków zmniejszających ewentualne zagrożenie mogą świadczyć o tym, że tak na prawdę to nie bezpieczeństwo ludzi mieszkających poniżej zapory we Włocławku leży u podstaw forsowanej decyzji. Wierzymy, że stanowisko Sejmu jednoznacznie negatywnie oceni dotychczasowe poczynania Rządu i Ministra Środowiska i nie dopuści do przeforsowania tej szkodliwej z punktu widzenia interesu państwa inwestycji.
Z wyrazami szacunku:

Jacek Engel - kierownik Projektu WWF "Wisła"



Załącznik nr 1
Wnioski zawarte w ekspertyzie WWF pt. "Wstępna ocena rozwiązań zabezpieczenia stopnia we Włocławku proponowanych przez Hydroprojekt Warszawa Sp. z o.o. w aspekcie potencjalnych rozwiązań alternatywnych":

 
  1. 1. Zagrożenie stopnia we Włocławku poważną awarią stopniowo narasta. Propozycje HYDROPROJEKTU rozwiązania tego problemu (niski próg lub stopień w Nieszawie) odsuwają w czasie zagrożenie katastrofą istniejącego stopnia, lecz go nie eliminują. Nie rozwiązują również wielu innych problemów środowiskowych: kumulowania się i utylizacji toksycznych osadów oraz odkładania się rumowiska w cofce Zbiornika Włocławskiego i poniżej wyerodowanego odcinka koryta rzeki, a także zagrożenia powodzią.
  2. 2. Ze względu na skuteczność zabezpieczenia stopnia we Włocławku oba rozwiązania HYDROPROJEKTU są identyczne. Realizacja progu powoduje niższe zaangażowanie środków budżetowych oraz ograniczenie skutków środowiskowych.
  3. 3. Wybudowanie tymczasowego progu podpiętrzającego (w zeszłym roku) zabezpiecza stopień we Włocławku na okres 8-10 lat, co umożliwia przeprowadzenie wszechstronnej analizy wszystkich wariantów oraz wybór zasadnej ekonomicznie opcji zgodnej z zasadą zrównoważonego rozwoju.
  4. 4. Budowa stopnia w Nieszawie nie jest zgodna z konstytucyjną zasadą rozwoju zrównoważonego i nie spełnia podstawowych kryteriów tego rozwoju. Warianty HYDROPROJEKTU nie uwzględniają możliwych alternatyw rozwiązań technicznych o prawdopodobnie mniejszych skutkach środowiskowych, ale bardziej kompleksowym rozwiązaniu problemu Zbiornika Włocławskiego.
  5. 5. Preferowane rozwiązania techniczne zabezpieczenia stopnia we Włocławku, poprzez budowę stopnia w Nieszawie, są nieadekwatne do rzeczywistej skali problemu oraz pomijają istotne aspekty zagospodarowania Dolnej Wisły, w tym związane z gospodarowaniem zasobami wodnymi, poprawą ich jakości, restytucją funkcji środowiskowych, ochroną najcenniejszych wartości środowiska przyrodniczego i kulturowego.
  6. 6. Preferowany wariant ochrony stopnia we Włocławku poprzez realizację stopnia w Nieszawie pogarsza, a niekiedy praktycznie eliminuje rozwiązanie problemów środowiskowych Dolnej Wisły. Należą do nich m.in.:
    - przerwanie ciągłości korytarza ekologicznego o znaczeniu międzynarodowym;
    - ograniczenie bioróżnorodności oraz zagrożenie wielu gatunków chronionych i cennych - głównie awifauny i ichtiofauny;
    - kumulowanie coraz większej ilości toksycznych osadów w zbiorniku;
    - rozprzestrzenianie zjawiska erozji dna poniżej proponowanego stopnia w Nieszawie;
    - zagrożenie powodziowe (szczególnie w wyniku powstania zatorów lodowych i śryżowych);
    - wypłycanie zbiorników, w wyniku odkładania się osadów i rumowiska;
    - ograniczenie możliwości samooczyszczania się rzeki.
    - zmniejszenie ilości materiału odprowadzanego Wisłą do Zatoki Gdańskiej i zwiększenie abrazji Mierzei Wiślanej.
  7. 7. Warunki pracy elektrowni wodnej we Włocławku (praca szczytowo-interwencyjna) sprzyjają wynoszeniu gruntu z dna Wisły, pogarszając bezpieczeństwo całego obiektu hydrotechnicznego. Zmiany reżimu pracy elektrowni mogłyby ograniczyć ryzyko awarii i wydłużyć czas potrzebny na realizację zabezpieczenia stopnia we Włocławku. Nie istnieje zatem potrzeba podjęcia natychmiastowej decyzji o budowie stopnia w Nieszawie.
  8. 8. Wnioski z 30-letniego funkcjonowania Zbiornika Włocławskiego wskazują, że spodziewane ożywienie regionu oraz korzyści ekonomiczne nigdy nie wystąpiły i nie należy ich oczekiwać w przypadku Nieszawy.
  9. Rachunek korzyści ekonomicznych przedstawiony w materiałach HYDROPROJEKTU budzi poważne zastrzeżenia z powodu błędów metodologicznych, przyjętych założeń oraz uzyskanych wyników obliczeń. Podważa to wiarygodność prognozowanych efektów ekonomicznych budowy stopnia w Nieszawie.
  10. 10. Kwestie prawno-proceduralne związane z dostosowaniem się w zakresie ochrony przyrody do prawa międzynarodowego oraz prawa Unii Europejskiej, wymagają rzeczowego przedstawienia problemu Zbiornika Nieszawskiego przez organy administracji publicznej. Próba obejścia prawa i procedur "spec ustawą" stanowi działanie przeciw "państwu prawa", wbrew zapisom wielu konwencji międzynarodowych, których Polska jest sygnatariuszem.
  11. 11. Proponowany wariant zagospodarowania rzeki wymagać będzie przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, uwzględniającej zjawiska i procesy nie uwzględnione przy ocenie projektowanego stopnia w Nieszawie. Ocena strategiczna oraz ocena oddziaływania na środowisko projektowanego przedsięwzięcia będą wymagały przeprowadzenia postępowań z zapewnieniem szerokiego udziału społecznego oraz pełnego dostępu społeczeństwa do informacji.
  12. 12. W ramach prac nad koncepcją przestrzennego zagospodarowania kraju należy opracować strategię zagospodarowania Wisły określającą podstawowe uwarunkowania i przesłanki nawiązujące do idei rozwoju zrównoważonego oraz prognoz najbardziej prawdopodobnego rozwoju kraju do połowy XXI wieku.
Kluczowymi pytaniami, zgłaszanymi przez organizacje i ruchy ekologiczne, pozostającymi bez odpowiedzi, a szczególnie istotnymi dla podjęcia wyważonej i społecznie akceptowanej decyzji w sprawie wyboru rozwiązania zabezpieczającego stopień we Włocławku są:
  • Dlaczego potęguje się atmosferę zagrożenia i nieuchronności katastrofy zapory we Włocławku, tworząc presję na podjęcie natychmiastowych decyzji z pominięciem procedur obowiązujących przy realizacji komercyjnych przedsięwzięć?
  • Dlaczego potrzebna jest decyzja rządu i uchwała Sejmu RP w sprawie realizacji komercyjnego przedsięwzięcia jakim jest budowa stopnia w Nieszawie?
  • Dlaczego lansując konkretne rozwiązanie techniczne nie bierze się pod uwagę, że jest ono sprzeczne z konwencjami międzynarodowymi ratyfikowanymi przez Polskę, dyrektywami Unii Europejskiej, które Polska będzie zobowiązana wypełniać oraz z konstytucyjną zasadą rozwoju zrównoważonego?
  • Dlaczego forsowane jest rozwiązanie techniczne nieadekwatne do istoty problemu i nie uwzględniające niektórych istotnych aspektów zabezpieczenia stopnia we Włocławku i zagospodarowania Dolnej Wisły?
  • Dlaczego wybrano konkretny, techniczny sposób zabezpieczenia Zbiornika Włocławskiego bez rozważenia wszystkich realnych rozwiązań, z pominięciem proekologicznych opcji rozwiązania problemu bezpieczeństwa tego stopnia?
  • Dlaczego w analizach ekonomicznych rozważanych wariantów technicznych nie uwzględniono kosztów ingerencji w środowisko oraz wyrównania strat przyrodniczych?
  • Dlaczego ocena tzw. korzyści pośrednich (ożywienia gospodarczego, ograniczenia bezrobocia i oszczędności budżetowych wynikających z ograniczenia zasiłków, rozwoju żeglugi, rozwoju rekreacji, ochrony przeciwpowodziowej, nawodnień rolniczych, ograniczenia emisji szkodliwych substancji do atmosfery), nie została oparta na rzetelnej analizie faktycznych korzyści pośrednich wynikających z 30-letniej eksploatacji Zbiornika Włocławskiego?
  • Dlaczego zestawienie korzyści pośrednich związanych z realizacją Zbiornika Nieszawskiego, nie zostało uzupełnione zestawieniem szkód pośrednich?
  • Dlaczego w rozważaniach nad zagospodarowaniem Dolnej Wisły całkowicie pomija się proekologiczne koncepcje zagospodarowania doliny rzeki, w tym m.in. "Proekologiczną strategię zagospodarowania Wisły - WISŁA XXI" opracowaną w 1993 roku na zlecenie Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa?
Załącznik nr 2
Stanowisko Unii Europejskiej w sprawie planowanej zapory Ciechocinek-Nieszawa:
 
19 czerwca 2000 r. Komisja ds. Środowiska, Zdrowia Publicznego i Ochrony Konsumenckiej w Parlamencie Europejskim dyskutowała nad planami wybudowania nowego stopnia wodnego na Wiśle. Po wizycie w Polsce, członek Parlamentu Europejskiego Torben Lund postawił kluczowe pytania dotyczące zapory w Nieszawie-Ciechocinku. Jednym z głównych wniosków ze spotkania było stwierdzenie, że Unia Europejska nie będzie finansować budowy stopnia wodnego na Wiśle. Fundusze Unii Europejskiej mogą być przeznaczone na rozwiązania alternatywne wobec tamy, jednak to od rządu Polskiego będzie zależało czy stanie się to priorytetem jako projekt przedakcesyjny.
Opierając się na odpowiedzi udzielonej Panu Lundowi przez przedstawiciela Komisji Europejskiej Pana Miana Clarka (wicedyrektora komórki zajmującej się współpracą w zakresie ochrony środowiska z krajami pozaunijnymi Europy), WWF wnioskuje, że ostatnie stanowisko Komisji Europejskiej zawiera się w następujących punktach:
  • wybudowanie stopnia wodnego nie kwalifikuje się do dofinansowania z unijnych funduszy przedakcesyjnych.
  • gdyby projekt miał być finansowany z innych europejskich źródeł finansowych np. EBI, Komisja będzie nalegać aby inwestycja była zgodna z obowiązujących prawem środowiskowym Unii Europejskiej. Odnosi się to do całościowej oceny oddziaływania na środowisko, z wykorzystaniem konsultacji społecznych; jasne musi być także, że nie będzie to miało skutków w postaci niekorzystnego oddziaływania na wrażliwe obszary - należy zastosować odpowiednie środki zabezpieczające.
  • Komisja zgadza się, że wszystkie trwałe rozwiązania alternatywne wobec zapory powinny być rozpatrzone. Jest to zadaniem niezależnej grupy ekspertów. Co więcej, Komisja uważa, że alternatywne wobec zapory rozwiązania mogłyby być finansowane z funduszu ISPA. Wymagałoby to jednak dokonania przez Rząd Polski zmian w liście projektów priorytetowych do finansowania przez ISPA poprzez włączenie na listę rozwiązania alternatywnego. To z kolei oznaczałoby, że Rząd Polski powinien zmienić swoje priorytety w dostosowywaniu prawa do prawa środowiskowego Unii.
    Unia Europejska będzie służyć Polsce wsparciem w wysiłkach na rzecz ochrony doliny Wisły. Odnosić się to będzie zarówno do oczyszczalni ścieków, jak i stacji poboru i uzdatniania wody pitnej. W roku 2000 planuje się wiele projektów w ramach programu ISPA (głównie oczyszczalni ścieków), które będą mieć bezpośredni wpływ na stan Wisły. Wpłyną one korzystnie na jakość wody. Będą też ważnym wkładem w zrównoważony rozwój wzdłuż Wisły.
WYDAWCA:
Krokus Sp. z o.o.
ul. Jaracza 76
90-251 Łódź, POLSKA
Telefon:
+48 42 678-15-90
+48 42 630-59-85
+48 42 639-84-12
Fax:
+48 42 678-15-99
E-Mail:
biuro@krokus.com.pl
office@krokus.com.pl

TYMCZASOWE KOLEGIUM REDAKCYJNE:
Radek Gościmski
Wojtek Górny
Piotrek Onikki-Górski
Michał Sopiński
Andrzej Trembaczowski

OPRAWA INTERNETOWA:
Maciek Jałkowski

PROJEKT
Janusz Dymidziuk

© 1999-2000 Wszelkie prawa zastrzeżone dla Krokus Sp. z o.o.
Teksty, rysunki i zdjęcia powierzone przez autorów do publikacji wyłącznie na tych stronach internetowych
.

 



Reklamy KrokuseZ PublisheZPublishDrzewo rodzinneOpen source ERP i CRM - Odoo (dawniej OpenERP)Wędkarstwo